रोजगार आणि कौशल्य विकासासाठी मोठ्या प्रमाणावर उपक्रम हाती घेण्यात आले असून बेरोजगार तरुणांसाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यावर भर दिला जात आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता विभागाच्या माध्यमातून विविध योजना राबविल्या जात आहेत.
रोजगार यंत्रणेचा इतिहास आणि विकास
सर्वप्रथम 1945 मध्ये माजी सैनिकांच्या पुनर्वसनासाठी रोजगार यंत्रणेची स्थापना करण्यात आली. 1949 पासून बेरोजगारांची नोंदणी करून उद्योजकांना उमेदवारांची माहिती पुरवण्याचे काम सुरू झाले. जिल्हा कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता विभागाच्या माध्यमातून नोकरीच्या संधी, विविध योजनांची माहिती आणि मार्गदर्शन विनामूल्य दिले जाते.
रोजगार कार्यालय आणि डिजिटायझेशन
विभागाचे संकेतस्थळ https://mahaswayam.gov.in कार्यरत असून, उमेदवारांना घरबसल्या नोंदणी करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. तसेच, रोजगार कार्यालयांचे संपूर्ण संगणकीकरण झाले असून पारदर्शकता आणि जलद सेवा पुरवली जात आहे.
रोजगार मेळावे आणि संधी
बेरोजगार उमेदवारांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी ऑनलाईन आणि ऑफलाईन रोजगार मेळावे घेतले जातात. सन 2023-24 मध्ये 13 रोजगार मेळावे आयोजित करण्यात आले, ज्यात 5,347 उमेदवारांचा सहभाग झाला आणि 2,263 उमेदवारांची प्राथमिक निवड झाली.
कौशल्य विकास कार्यक्रम आणि प्रशिक्षण योजना
नागपूर जिल्ह्यातील 701 प्रशिक्षण संस्थांमध्ये कौशल्य विकास प्रशिक्षण दिले जाते. आतापर्यंत 52,489 उमेदवारांनी प्रशिक्षण पूर्ण केले असून, 23,201 उमेदवारांना नोकरी मिळाली आहे, तर 644 उमेदवारांनी स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला आहे.
मॉडेल करिअर सेंटर आणि करिअर मार्गदर्शन
केंद्र सरकारच्या माध्यमातून नागपूर येथे मॉडेल करिअर सेंटरची स्थापना करण्यात आली आहे. या केंद्राद्वारे बेरोजगार उमेदवारांना मुलाखतीचे प्रशिक्षण, व्यक्तिमत्व विकास, व्यवसाय संधी आणि स्वयंरोजगार मार्गदर्शन दिले जाते.
मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना
या योजनेतून रोजगार इच्छुक उमेदवारांना प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळतो आणि उद्योजकांना आवश्यक मनुष्यबळ पुरवले जाते.
निष्कर्ष
नागपूर जिल्ह्यात कौशल्य विकास आणि रोजगाराच्या संधींमध्ये मोठी वाढ होत असून, बेरोजगारांसाठी विविध योजना राबविल्या जात आहेत. या योजनांचा लाभ घेऊन तरुणांनी रोजगार आणि स्वयंरोजगाराच्या संधी शोधाव्यात.